Ελληνικά
Giriş Tarihi : 28-09-2021 20:27   Güncelleme : 28-09-2021 20:27

Προκλητική αδιαφορία της Ελλάδας για τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα σχετικά με το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι της τουρκικής μειονότητας της Θράκης

Προκλητική αδιαφορία της Ελλάδας για τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα σχετικά με το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι της τουρκικής μειονότητας της Θράκης

Προκλητική αδιαφορία της Ελλάδας για τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα σχετικά με το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι της τουρκικής μειονότητας της Θράκης

Ενώ έχουμε ήδη διαβεί το κατώφλι της τρίτης δεκαετίας του εικοστού πρώτου αιώνα, τα δικαιώματα της τουρκικής μειονότητας στη Θράκη εξακολουθούν να παραβιάζονται, παρά τη συμμετοχή της Ελλάδας σε πλήθος διεθνών συνθηκών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, οι ελληνικές αρχές δεν έχουν λάβει μέτρα για να αναγνωρίσουν την τουρκική μειονότητα της Δυτικής Θράκης και να άρουν όλα τα εμπόδια για την πλήρη απόλαυση των δικαιωμάτων τους.

Οι περισσότεροι μειονοτικοί της Θράκης αυτοπροσδιορίζονται ως εθνικά Τούρκοι και εκφράζουν την επιθυμία τους να αναγνωριστούν συλλογικά ως η τουρκική εθνική μειονότητα της Δυτικής Θράκης. Ωστόσο, η ελληνική κυβέρνηση διατηρεί την πολιτική της μη αναγνώρισης των εθνικών μειονοτήτων, παρά τις συστάσεις διεθνών φορέων παρακολούθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων να σεβαστεί τον αυτοπροσδιορισμό αυτών των μειονοτικών ομάδων αναγνωρίζοντάς τους επίσημα.

Στις 16 Σεπτεμβρίου 2021, μέσα στην απόλυτη σιωπή και συνενοχή όλων των ΜΜΕ στην Ελλάδα, εκδόθηκε απόφαση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης, το οποίο, σε δικαιολογημένα πολύ έντονο ύφος, μετά την κατάπτυστη απορριπτική απόφαση του Αρείου Πάγου τον Ιούνιο του 2021 αναφορικά με την Τουρκική Ένωση Ξάνθης, καλεί και πάλι την Ελλάδα να συμμορφωθεί προς τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΑΔ) και να δώσει λύση στο ζήτημα της μη αναγνώρισης συλλόγων της μειονότητας επειδή περιλαμβάνουν στον τίτλο τους τη λέξη «τουρκικός».

Το γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές δεν έχουν φροντίσει μέχρι στιγμής για την αποτελεσματική εκτέλεση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΑΔ) σχετικά με το δικαίωμα στο συνεταιρίζεσθαι (υποθέσεις Μπεκίρ Ούστα, Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης, και Εμίν) δείχνει ότι ακόμη και το δικαίωμα της μειονότητας στην πρόσβαση στη Δικαιοσύνη δεν είναι εγγυημένο, καθώς μέχρι το 2017 δεν υπήρχε διαδικασία για να ανοίξουν ξανά οι υποθέσεις που είχαν κριθεί αμετάκλητα αλλά παραβίαζαν τις αποφάσεις του ΕΔΑΔ. Έτσι, μετά την έκδοση των αποφάσεων του ΕΔΑΔ, οι αντίστοιχες οργανώσεις απευθύνθηκαν στα εθνικά δικαστήρια ζητώντας την εφαρμογή αυτών των αποφάσεων. Ζήτησαν από τα δικαστήρια να ανακαλέσουν τις προηγούμενες αποφάσεις που διέταξαν τη διάλυσή τους ή ζήτησαν την αναγνώριση των ενώσεών τους. Ακόμη και το θετικό βήμα της ψήφισης του νόμου 4491/2017 στην Ελλάδα – που θα επέτρεπε στους προσφεύγοντες να ανοίξουν εκ νέου τη διαδικασία υπό το πρίσμα των πορισμάτων του ΕΔΑΔ σε υποθέσεις που αφορούσαν την αναγνώριση των οργανώσεων της τουρκικής μειονότητας στη Δυτική Θράκη – δεν απέφερε τα επιθυμητά αποτελέσματα, αφού τα εγχώρια δικαστήρια συνεχίζουνε να απορρίπτουν αιτήματα για την ανατροπή δικαστικών αποφάσεων που διέλυαν τις τουρκικές ενώσεις ή αρνούνταν την αναγνώριση ενώσεων.

Ύστερα από όλα αυτά, με μια απόφαση – καταπέλτη, στις 16 Σεπτεμβρίου η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σημείωσε με ιδιαίτερη ανησυχία ότι αν και το Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ελλάδας επανεξέτασε την υπόθεση της Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης επί της ουσίας και ανέτρεψε το σκεπτικό του κατώτερου δικαστηρίου, η απόφασή του 840/2021 της 29ης Ιουνίου 2021, που απορρίπτει την έφεση και κρίνει νόμιμη τη διάλυση της Τουρκικής Ένωσης Ξάνθης βασίστηκε σε ορισμένους λόγους που έχουν ήδη ρητά προσβληθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο στην τελική του απόφαση στις 27 Σεπτεμβρίου 2008 (σχετικά με την προώθηση της ιδέας της ύπαρξης μιας εθνικής μειονότητας και τις δραστηριότητες των μελών της ένωσης, όπως η συμμετοχή σε συναντήσεις και η δημοσίευση επιστολή που αναφέρεται στον όρο «Τούρκοι στη Δυτική Θράκη»). Οι Υπουργοί εξέφρασαν επίσης τη λύπη τους που το Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ελλάδας δεν έλαβε υπόψη ένα «ουσιαστικό στοιχείο» που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ότι ο πρόεδρος ή τα μέλη της ένωσης δεν υποστήριξαν ποτέ τη βία, την εξέγερση ή οποιαδήποτε άλλη μορφή απόρριψης δημοκρατικών αρχών και ότι δεν προσκομίστηκαν στοιχεία που να δείχνουν το αντίθετο .

Η επιτροπή υπουργών έκρινε επίσης ότι ενώ οι δύο επιπλέον λόγοι που χρησιμοποίησε το Ακυρωτικό Δικαστήριο (ότι δηλαδή αφενός ο στόχος του καταστατικού της ένωσης ήταν η προώθηση των μειονοτικών μελών των πνευματικών, κοινωνικών και θρησκευτικών μεταρρυθμίσεων που έγιναν στην Τουρκία μετά το 1923 , και αφετέρου ότι υπάρχει δυνατότητα αποβολής μελών που εκφράζονται με τρόπο αντίθετο προς τους σκοπούς και τις πεποιθήσεις της ένωσης) δεν αμφισβητήθηκαν ρητά από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, η υποστήριξη της διάλυσης της ένωσης για αυτούς τους λόγους δεν φαίνεται να συμμορφώνεται με "τα συμπεράσματα και το πνεύμα της απόφασης του Δικαστηρίου" , το οποίο το εναγόμενο κράτος έχει υποχρέωση να εκτελέσει · Ως εκ τούτου, φαίνεται ότι η νομοθετική τροποποίηση του 2017 που επέτρεψε την επανάληψη της επίδικης διαδικασίας δεν οδήγησε σε άμεση, πλήρη και αποτελεσματική εκτέλεση αυτής της απόφασης ·

Η επιτροπή υπουργών, λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, σημειώνοντας με βαθιά λύπη ότι η εκτέλεση αυτών των υποθέσεων εκκρεμεί εδώ και 13 χρόνια, σημείωσε με ανησυχία ότι ο μόνος πιθανός δρόμος που προβλέπουν οι αρχές στην Τουρκική Ένωση Ξάνθης και Άλλοι είναι μια νέα αίτηση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου εάν οι αιτούντες θεωρούν ότι είναι θύματα παράβασης της Σύμβασης, Συνεπώς, προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να ενισχύσουν τον διάλογό τους με τη Γραμματεία του Συμβουλίου της Ευρώπης, προκειμένου να διερευνήσουν τυχόν εναλλακτικούς τρόπους με τους οποίους η παραβίαση που διαπιστώνεται στην υπόθεση αυτή μπορεί να αποκατασταθεί πλήρως και αποτελεσματικά σύμφωνα με το άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και την απόφαση του Δικαστηρίου. ·

Είναι χαρακτηριστικό ότι η Επιτροπή θεωρεί ότι το Ακυρωτικό Δικαστήριο δεν έχει ευθυγραμμίσει μέχρι σήμερα τη νομολογία του πλήρως και αποτελεσματικά με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, μολονότι αναφέρεται εκτενώς στο τελευταίο στην τελευταία του απόφαση και κάλεσε τις ελληνικές αρχές να υποβάλουν μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2022 μια ολοκληρωμένη εκτίμηση σχετικά με τον συγκεκριμένο αντίκτυπο στη νομολογία των εθνικών δικαστηρίων των μέτρων που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα, μαζί με τις εκτιμήσεις τους σχετικά με την ανάγκη για περαιτέρω μέτρα με σκοπό την πλήρη και αποτελεσματική συμμόρφωση της νομολογίας των εθνικών δικαστηρίων με τη Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με το άρθρο 11 της Σύμβασης. Στο πλαίσιο αυτό, τους κάλεσε για άλλη μια φορά να αξιοποιήσουν τους πόρους που προσφέρει το Συμβούλιο της Ευρώπης, όπως το πρόγραμμα HELP (Εκπαίδευση για τα ανθρώπινα δικαιώματα για νομικούς επαγγελματίες), έτσι ώστε η εγχώρια νομολογία να ευθυγραμμιστεί πλήρως και αποτελεσματικά με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου, και ενημερώνει την επιτροπή σχετικά με τις ενέργειες στον τομέα αυτό.

Τέλος, η επιτροπή κάλεσε τις ελληνικές αρχές να λάβουν μέτρα για να διασφαλίσουν ότι οι εκκρεμείς προσφυγές στην υπόθεση Bekir-Ousta and Others και Emin και Others, των οποίων η ακρόαση έχει προγραμματιστεί για την 1η Οκτωβρίου 2021, θα εκδικαστούν από τον Άρειο Πάγο σε πλήρη και αποτελεσματική συμμόρφωση με το άρθρο 11 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, και να ενημερώσουν την επιτροπή σχετικά με την ακρόαση έως τα μέσα Οκτωβρίου 2021.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι δεν θα είναι τόσο εύκολο για την Ελλάδα να αποφύγει τις διεθνείς νομικές υποχρεώσεις της συνεχίζοντας να παραβιάζει τα δικαιώματα της τουρκικής μειονότητας στη Θράκη. ·

Nassos Theodoridis